Προμελισ

Προτυπα Μελλισοκομεια

Πρέπει να βάλουμε «κηρόπανα» ή υπάρχουν και άλλες λύσεις(1)?

 Σε λίγες μέρες, ο Σεπτέμβρης μας αποχαιρετά και μπαίνουμε σιγά-σιγά στην καρδιά του φθινοπώρου. Κάποιοι από εμάς προετοιμαστήκαμε ήδη ανάλογα και είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τις πρώτες βραδινές ψύχρες του Οκτώβρη. Μήπως όμως πρέπει να κάνουμε κάτι ανάλογο και για τα μελίσσια μας?

Μήπως πρέπει και αυτά να προστατευτούν από τις χαμηλές θερμοκρασίες που έρχονται, και αν πρέπει, με πιο τρόπο μπορεί να γίνει αυτό?

Πριν απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, είναι σκόπιμο να κάνουμε μια μικρή ιστορική αναδρομή στην εξέλιξη των κυψελών που χρησιμοποιούμε σήμερα στην Ελλάδα.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, οι κυψέλες που κυκλοφορούσαν παλαιότερα στη χώρα μας είχαν διπλό καπάκι. Το ένα ήταν εξωτερικό και έμοιαζε με αυτό που χρησιμοποιούμε σήμερα, μόνο που ήταν λίγο μεγαλύτερο από το σώμα της κυψέλης και δεν είχε «παράθυρα», το δε άλλο ήταν εσωτερικό, καθόταν πάνω στα πλαίσια, είχε μια περιμετρική πατούρα από την πάνω μεριά και στο μέσον της υπήρχε ένα μικρό άνοιγμα εξαερισμού! (σχήμα κάτω αριστερά).

                          

Με το διπλό αυτό καπάκι πορεύτηκε η ελληνική μελισσοκομία, μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες, οπότε ξαφνικά έκανε την εμφάνιση του το νέο μονό καπάκι με τα τέσσερα παράθυρα, που χρησιμοποιούμε σήμερα! (σχήμα κάτω δεξιά)

Αν και είναι λίγο αμφίβολη η προέλευση του, η αρχική του μορφή και η χρήση που προοριζόταν, ονομάστηκε(???) καπάκι τύπου «Αυστραλίας». Συγκρίνοντας, ακόμα και οπτικά κάποιος, τους δυο αυτούς τύπους καπακιών, διαπιστώνει αμέσως τις τεράστιες διαφορές τους, και μπαίνει στον πειρασμό να σκεφτεί πως, σε καμιά περίπτωση, αυτά τα δυο καπάκια, δεν μπορούν να προσφέρουν τον ίδιο βαθμό προστασίας στα μελίσσια, ούτε από το κρύο, μα ούτε και από την βροχή.

Το πρώτο αγκαλιάζει περιμετρικά ολόκληρη τη κυψέλη, δημιουργώντας ένα γείσο προστασίας από τη βροχή και συγχρόνως παρέχει πολύ καλή θερμομόνωση στα μελίσσια λόγω του εσωτερικού καλύμματος των πλαισίων που διαθέτει!

Το δεύτερο, αντίθετα, δεν κάνει τίποτα από όλα αυτά! Και όμως αυτό το δεύτερο μονό καπάκι, το επονομαζόμενο καπάκι Αυστραλίας, μέσα σε λίγα χρόνια εκτόπισε το πρώτο, σχεδόν εντελώς, από την αγορά! Είναι λοιπόν απόλυτα δικαιολογημένο να προκύψουν ερωτήματα του τύπου: Πως έγινε αυτό? Γιατί οι έλληνες μελισσοκόμοι αγκάλισαν με τέτοιο πάθος αυτό το καπάκι, ξεχνώντας τις αρετές του πρώτου, του κλασικού καπακιού!

Στο σημείο αυτό θεωρούμε απαραίτητη μια διευκρίνηση- απάντηση σε όσους αφελώς υποστηρίζουν πως τα καπάκια τύπου Αυστραλίας είναι μια επιλογή-σκευωρία των κατασκευαστών κυψελών, γιατί... έτσι τους βολεύει! Αυτοί όλοι θα πρέπει να γνωρίζουν πως εκείνο που βολεύει κάθε κατασκευαστεί είναι ότι του αποφέρει μεγαλύτερο κέρδος, άρα και τα προϊόντα εκείνα που έχουν περισσότερα υλικά, περισσότερη δουλειά και βγαίνουν πιο ακριβά! Αντίθετα, όπως έχουμε πει και έχουμε γράψει και σε άλλα άρθρα μας, την αγορά την οδηγούν οι πελάτες, και στην περίπτωσή μας πελάτες είμαστε εμείς οι μελισσοκόμοι. Εμείς είμαστε τα μεγάλα αφεντικά της αγοράς και εμείς καθορίζουμε πια προϊόντα θα περπατήσουν και πια όχι, χωρίς να παραβλέπουμε φυσικά τη δύναμη της διαφήμισης, που μπορεί και δημιουργεί κάποιες καταναλωτικές τάσεις, μα που μακροχρόνια δεν μπορεί να επιβάλει λάθος προϊόντα ή άχρηστα προϊόντα!!!

Ας ξαναγυρίσουμε όμως στο ερώτημα που βάλαμε λίγο πιο πάνω!

«Γιατί οι έλληνες μελισσοκόμοι αγκάλισαν με τέτοιο πάθος το καπάκι τύπου Αυστραλίας, ξεχνώντας τις αρετές του κλασικού καπακιού»

Η απάντηση είναι απλή και προφανής και θα μπορούσε να την δώσει ο καθένας!

Γιατί, φυσικά, βρήκαν στο καπάκι αυτό κάποια πλεονεκτήματα, που δεν είχε το κλασικό καπάκι και που αμέσως σας τα παραθέτουμε:

  • Προσφέρουν καλύτερο ντάνιασμα και πιο γρήγορη μεταφορά των κυψελών,
  • Γρήγορη επιθεώρηση,
  • Μειωμένο κόστος κυψέλης,
  • Μειωμένο βάρος κυψέλης,
  • Παίρνουν τροφοδότη οροφής,
  • Δεν χρειάζεται έξτρα σήτα κατά τη μεταφορά,
  • Παρέχουν άμεση επαφή με το μελίσσι από τα παράθυρα,
  • Κουμπώνουν πάνω στο σώμα και δεν χρειάζονται πέτρες ή άλλα βάρη, για αντιανεμική προστασία.

Έναντι τώρα, όλων αυτών των προτερημάτων, έχουν να «προτάξουν» δύο μειονέκτηματα!

Δυο μειονέκτημα που όμως είναι πάρα πολύ βασικά! Το ένα είναι ότι δεν προσφέρουν καλή προστασία από τη βροχή - κυρίως στα εξωτερικά μέρη της κυψέλης, γιατί αν είναι σωστά φτιαγμένα δεν αφήνουν να μπει ούτε σταγόνα βροχής μέσα στο εσωτερικό της. Το άλλο, πως δεν προσφέρουν επαρκή θερμομόνωση τόσο το χειμώνα, όσο και το καλοκαίρι, στα μελίσσια μας.

Το πρώτο έχει σαν συνέπεια να γίνονται πιο ευάλωτα, στον χρόνο, τα «βρεχάμενα» μέρη της κυψέλης, κάτι που όμως αντιμετωπίζεται με την σωστή συντήρηση και τα συχνά βαψίματα, το δεύτερο έχει σαν συνέπεια την μεγαλύτερη κατανάλωση τροφών από τις μέλισσες, προκειμένου να ζεστάνουν με την κίνησή του κορμιού τους ή να δροσίσουν με την κίνηση των φτερών τους την κυψέλη τους.

Δεδομένης όμως της σταδιακής τροπικοποίσης του κλίματος, όπου οι χειμώνες γίνονται όλο και πιο ήπιοι, όλο και πιο σύντομοι, το πρόβλημα αυτό άρχισε να καταλαμβάνει δευτερεύουσα θέση μέσα στο μυαλό των συναδέλφων μας. Έτσι κάποιοι από αυτούς, ιδιαίτερα των νοτίων και νησιωτικών περιοχών, δεν παίρνουν κανένα μέτρο προφύλαξης για τον χειμώνα, ενώ αυτοσχεδιάζουν, ανάλογα με τις συνθήκες το καλοκαίρι.

Υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι συνάδελφοί μας που έχοντας κυρίως τα μελίσσια τους στις βόρειες ή ορεινές περιοχές της χώρας μας, είναι υποχρεωμένοι να πάρουν κάποια μέτρα για να τα προστατέψουν από τα κρύα του χειμώνα.

Την λύση στο πρόβλημά τους αυτό την βρήκαν με τη χρήση του επονομαζόμενου «κηρόπανου», που μερικές φορές ούτε πάνινο είναι, ούτε κεριά έχει πάνω του! Παρά όμως το γεγονός, πως η ονομασία που κάποιοι έδωσαν σε αυτό το βοηθητικό «εξάρτημα» είναι λάθος - τόσο εννοιολογικά, όσο και... φραστικά - αποτελεί μια ικανοποιητική λύση στο πρόβλημα της προστασίας των σμηνών μας από τα κρύα!

Για τα «κηρόπανα» όμως των μελισσιών μας - εμείς θα τα ονομάζουμε στο εξής «καλύμματα πλαισίων» - και τις εναλλακτικές λύσεις που υπάρχουν, θα αναφερθούμε στην αυριανή μας ανάρτηση!

 

 

Πρέπει να βάλουμε «κηρόπανα» ή υπάρχουν και άλλες λύσεις (2)?

Όπως σημειώναμε στο χθεσινό μας άρθρο, η χρήση του «κηρόπανου», προέκυψε από την ανάγκη να προστατεύσουμε τα μελίσσια μας, κυρίως από τα κρύα του χειμώνα – κάποιοι τα χρησιμοποιούν και το καλοκαίρι. Η ανάγκη τώρα αυτή μας προέκυψε από την κατάργηση των παλιών, κλασικών, διπλών καπακιών, προς όφελος των μονών καπακιών τύπου Αυστραλίας, όπως εξηγήσαμε στο προηγούμενο άρθρο μας.

Κάποιοι λοιπόν συνάδελφοί μας σκέφτηκαν να υποκαταστήσουν, κατά κάποιο τρόπο, το εσωτερικό ξύλινο κάλυμμα που είχε το παλιό διπλό καπάκι, με ένα κομμάτι ύφασμα!

Το ύφασμα αυτό το «προπόλιαζαν» από την κάτω μεριά οι μέλισσες και επειδή η πρόπολη μοιάζει οπτικά με το κερί... το ονόμασαν, ανεπιτυχώς κατά τη γνώμη μας, «κηρόπανο!».

Δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα στοιχεία από που ξεκίνησε και πια ήταν η «εξελικτική» πορεία αυτού του βοηθητικού εξαρτήματος, στην πορεία όμως άρχισε να αποκτά κάποιες «προδιαγραφές» - θα λέγαμε!

Αυτές οι προδιαγραφές, είναι προφανώς αποτέλεσμα χρόνιων δοκιμών και πειραματισμών, από το σύνολο σχεδόν των μελισσοκόμων που το χρησιμοποίησαν! Τις προδιαγραφές αυτές κωδικοποιήσαμε και θα προσπαθήσουμε να σας τις παρουσιάσουμε σήμερα, κάνοντας όμως τις παρεμβάσεις που απαιτεί η λογική, η επιστήμη και κυρίως οι ανάγκες των μελισσιών μας.

Ξεκινάμε κατ αρχάς από το υλικό που θα πρέπει να είναι φτιαγμένα. Αν είναι από ύφασμα, αυτό θα πρέπει να είναι βαμβακερής σύνθεσης , όπως καραβόπανο ή τζινοειδές. Δεν θα πρέπει να έχουν μεγάλο πάχος γιατί συγκρατούν υγρασία. Άρα κομμάτια από μοκέτες, χοντρές ταπετσαρίες κλπ, θα πρέπει να αποκλειστούν ! Δεν θα πρέπει να είναι, σε καμία περίπτωση, ούτε μάλλινα ούτε συνθετικά. Τα υφάσματα αυτά ενδεχομένως να δημιουργήσουν κάποιο στατικό ηλεκτρισμό, με άγνωστες συνέπειες για τις μέλισσες. Κομμάτια υφάσματος, για τέτοια χρήση, διαθέτουν σήμερα πολλά καταστήματα μελισσοκομικών ειδών, γύρω στα 50 λεπτά το ένα.

Πολλοί όμως συνάδελφοι μελισσοκόμοι χρησιμοποιούν άλλα υλικά με πολύ καλά αποτελέσματα, όπως λένε. Κάποιοι χρησιμοποιούν φύλλα εφημερίδας, που παρέχουν καλή μόνωση, συγκρατούν την υγρασία, είναι πάμφθηνα και επομένως μπορούν να ανανεώνονται αρκετές φορές. Το μειονέκτημά τους είναι ότι κολλάνε πάνω στα πλαίσια και η αποκόλληση τους είναι λίγο μπελαλίδικη!

Κάποιοι άλλοι μελισσοκόμοι έχουν βρει την δική τους λύση, χρησιμοποιώντας χαρτί συσκευασίας, οντουλέ. Αυτό έχει τα πλεονεκτήματα της εφημερίδας, και επί πλέον ξεκολλάει πιο εύκολα. Έχει όμως το μειονέκτημα του κάποιου κόστους.

Μερικοί, πιο ψαγμένοι και προχωρημένοι συνάδελφοι, χρησιμοποιούν το «ΑΕΡΟΧΑΡΤ» που είναι ένα σάντουιτς οντουλέ χαρτιού και αεροπλάστ (φυσαλίδες αέρα). Αυτή η τελευταία λύση φαίνεται και η πιο εξελιγμένη, αλλά θα πρέπει από κάτω να μπαίνει πάντα η επιφάνεια του χαρτιού. Το μειονέκτημα που έχει είναι φυσικά το κόστος αγοράς του υλικού, εκτός και αν μπορέσουμε να το βρούμε από κάποιες αποσυσκευασίες ευπαθών προϊόντων, όπου και χρησιμοποιείται(?).

Κάποιοι μελισσοκόμοι σε άλλες χώρες, κυρίως στη Γερμανίας, χρησιμοποιούν φύλα διάφανου νάιλον για αυτή τη δουλειά. Η λύση αυτή δεν θα πρέπει - κατά τη γνώμη μας- να αποτελέσει παράδειγμα για εμάς τους έλληνες μελισσοκόμους, αφού οι συνθήκες, οι θερμοκρασίες, τα ποσοστά υγρασίας, μα και τα ίδια τα μελίσσια μας, είναι εντελώς διαφορετικά από τα δικά τους.

Οι διαστάσεις τώρα και το σχήμα που θα πρέπει να έχει το κάλυμμα των πλαισίων, ανεξάρτητα από το υλικό που θα επιλέξουμε, είναι μια άλλη παράμετρος που θα πρέπει να προσέξουμε.

Θα πρέπει φυσικά να έχει τετράγωνο σχήμα, αλλά να είναι 4-6 πόντους μικρότερο από τις διαστάσεις που έχει εσωτερικά η κυψέλη. Αυτό πρέπει να γίνει για να υπάρχει ένα κενό περιμετρικά 2-3 πόντους και έτσι να διευκολύνεται ο εξαερισμός της κυψέλης. Αν θέλουμε να κάνουμε τροφοδοσία, με ζυμάρι φυσικά, τότε θα ήταν καλύτερα αυτό να μπει πάνω από το κάλυμμα, οπότε σε αυτή την περίπτωση πρέπει να κάνουμε στο κάλυμμά μας ένα στρογγυλό άνοιγμα, για να μπορούν οι μέλισσες να προσεγγίζουν την τροφή. Αυτό βέβαια δημιουργεί κάποιο θέμα, όταν θελήσουμε να το ξεκολλήσουμε από τα πλαίσια, αλλά από την άλλη μας επιτρέπει να ελέγχουμε την επάρκεια των τροφών χωρίς ιδιαίτερη ενόχληση των μελισσιών μας. Σε αυτή την περίπτωση η σακούλα – αυτό αφορά τη δύκιλη συσκευασία- θα μαζέψει ένα μεγάλο μέρος της υγρασίας πάνω στην εσωτερική της επιφάνεια σε μορφή σταγονιδίων, ενώ θα προσφέρει μια επί πλέον βαθμίδα θερμομόνωσης στο εσωτερικό της κυψέλης.

Μια ακόμα καλύτερη λύση, κατά τη γνώμη μας, είναι η τοποθέτηση πλέγματος πρόπολης πάνω στα πλαίσια, γιατί εξυπηρετεί δυο σκοπούς. Ο ένας είναι η θερμοκρασιακή προστασία των μελισσών μας και ο άλλος είναι η συλλογή πρόπολης! Αν μάλιστα αυτή η λύση συνοδευτεί και από την τοποθέτηση, πάνω από το πλέγμα ενός πάνινου καλύμματος (κηρόπανου) μικρότερων όμως διαστάσεων από τα συνήθη – 25Χ30 για παράδειγμα – τότε τα αποτελέσματα θα είναι τα καλύτερα!

Σε αυτή τη περίπτωση οι μέλισσες θα σφραγίσουν με πρόπολη όσα ανοίγματα του πλέγματος θεωρήσουν απαραίτητο, για να εξασφαλίσουν την θερμομόνωση τους, αφήνοντας όμως αρκετά από αυτά ανοιχτά (κυρίως τα περιμετρικά) για να φεύγει η υγρασία. Αν τώρα θέλουμε να κάνουμε και τροφοδοσία, τότε θα κάνουμε ένα άνοιγμα κάπου στη μέση του πλέγματος για το ζυμάρι (των δυο κιλών), η σακούλα του οποίου θα μαζέψει επίσης ένα μεγάλο μέρος της υγρασίας, ενώ θα προσφέρει και μια επί πλέον θερμομόνωσης. Σε μια τέτοια περίπτωση φυσικά, η τοποθέτηση του μικρού κηρόπανου που αναφέρουμε πιο πάνω είναι περιττή.

Ελπίζουμε να σας δώσαμε, μέσα από αυτό το άρθρο, όλες τις αναγκαίες πληροφορίες που θα σας βοηθήσουν να βρείτε τη λύση που σας ταιριάζει και που σας φαίνεται περισσότερο αποτελεσματική.

Καλό σας απόγευμα.

Εγγραφή στο Newsletter μας



Σύνδεση